Wat is de rol van een verzekeraar die gespecialiseerd is in kunstwerken?

Jean Verheyen, een ‘gevolmachtigde onderschrijver’ lid van de AXA-groep, gespecialiseerd in het verzekeren van kunstwerken en collecties, legt de belangrijkste principes, voordelen en beperkingen van gespecialiseerde verzekeringen uit.

Jean Verheyen zal aanwezig zijn op TEFAF Maastricht (14-19 maart 2026), op de stand van AXA, hoofdsponsor van deze kunst- en antiekbeurs die tot de meest prestigieuze ter wereld behoort.

De toegevoegde waarde van de gespecialiseerde verzekeraar
“Onze rol als gespecialiseerde verzekeraar beperkt zich niet tot het vergoeden van een volledig of gedeeltelijk financieel verlies. We zoeken altijd naar de beste oplossing om het kunstwerk te behouden. Onze toegevoegde waarde komt vooral tot uiting wanneer een restauratie zo perfect is dat de volledige artistieke waarde van het beschadigde kunstwerk behouden blijft”, aldus Laurent Verheyen, CEO van Jean Verheyen.

Jean Verheyen biedt niet alleen financiële ondersteuning, maar stelt ook zijn adresboek met experts en restaurateurs van alle soorten kunstwerken ter beschikking van verzekerden die dat wensen.

Wat wordt gedekt?
Om uw kunstwerken en collecties goed te verzekeren, hebt u een gespecialiseerde verzekering nodig, een zogenaamde All Risk except-verzekering: dit betekent dat, behalve de uitzonderingen die in de verzekeringspolis worden vermeld (bijvoorbeeld geleidelijke schade zoals verkleuring), alle risico’s worden gedekt.

De verzekerde waarde van elk werk wordt tussen de partijen bepaald. Bij totaal verlies wordt dit bedrag volledig vergoed. En in geval van restauratie worden alle kosten gedekt, evenals de compensatie voor de waardevermindering als het werk een deel van zijn artistieke waarde heeft verloren. In vergelijking met de gespecialiseerde verzekering dekt de klassieke woningverzekering nooit accidentele breuk (een van de meest voorkomende risico’s) of het risico van waardevermindering.

“De gevallen die ik het leukst vind, zijn die waarbij het gezamenlijke werk van de partijen kleine wonderen mogelijk maakt. Een paar jaar geleden werd bijvoorbeeld een beschilderd metalen beeld van Donald Judd, dat in de gang van een bedrijf hing, geraakt door een karretje. De stichting van de kunstenaar werd gecontacteerd en stelde voor om een vervormd paneel te vervangen door een nieuw paneel, maar onze expert vond een oplossing om het paneel recht te zetten zonder de originele verf te beschadigen. Dat vergde enkele maanden van onderzoek en tests, die wij hebben betaald. Daardoor heeft het werk geen waardevermindering ondergaan. De klant en de stichting waren erg tevreden”, legt Sven De Smet, Master Claims Adjuster Art-Patrimony, uit, die bij Jean Verheyen verantwoordelijk is voor het beheer van schadegevallen met kunstwerken.

Restauratie en waardevermindering
Als de restauratie geen sporen nalaat , is er geen sprake van waardevermindering van het verzekerde werk. Als de restauratie echter wel sporen nalaat , zelfs als die soms met het blote oog niet zichtbaar zijn, verliest het kunstwerk aan waarde – de experts bepalen de omvang van de schade.

Opmerking: als de kunstenaar nog in leven is, is het aan hem om te beslissen of het kunstwerk kan worden gerestaureerd en of hij het zelf of via zijn atelier wil laten restaureren. In dat geval gaat het om een ingreep van de kunstenaar en is er geen sprake van waardevermindering. Als de kunstenaar daarentegen tegen restauratie is en het verlies als totaal beschouwt, wordt het werk meestal vernietigd.

In geval van totaal verlies, vastgesteld door de verzekeraar, vergoedt deze de verzekerde en wordt hij eigenaar van het beschadigde werk.

In sommige gevallen is het mogelijk om het werk te vervangen: bijvoorbeeld door een nieuwe afdruk van een foto of gravure te maken, een sculptuur opnieuw te gieten, enz.

De grenzen van de schadevergoeding
In sommige gevallen kan de verzekeraar weigeren tussen te komen als hij van mening is dat dit niet gerechtvaardigd is.

Zo werd een zeer kwetsbaar werk van Marcel Broodthaers, bestaande uit eierschalen, met een waarde van meer dan een miljoen euro, in het buitenland tentoongesteld. Tijdens het transport verloren sommige schalen kleine stukjes. De verzekerde vroeg toen om volledige vergoeding van het werk, met het argument dat het niet te repareren was. Maar na langdurige discussies kwamen de deskundigen van beide partijen tot de conclusie dat deze kleine veranderingen geen invloed hadden op de artistieke waarde van het werk. Er vond dus geen vergoeding plaats.

Nog een voorbeeld: een jonge Belgische kunstenaar had een installatie verzekerd die bestond uit met lucht gevulde flessen uit de tijd van het coronavirus. Nadat een van deze flessen was gestolen, claimde hij een totaal verlies van het kunstwerk, maar ook in dit geval kon het verlies aan artistieke waarde niet worden aangetoond.

Onder voorbehoud van authenticiteit…
De vergoeding door de verzekeraar is onder voorbehoud van de authenticiteit van het beschadigde werk. Dat lijkt misschien vanzelfsprekend, maar soms zijn er onaangename verrassingen. Als na een schadegeval blijkt dat het verzekerde werk niet authentiek is, wordt er niet uitgekeerd.

“De verzekerde verstrekt soms onjuiste informatie bij het afsluiten van de verzekering, die wordt uitgevoerd op basis van een factuur, foto’s en een beschrijving. Alleen voor werken van zeer grote waarde laten we voorafgaand aan het afsluiten van de verzekering een taxatie uitvoeren. En soms heeft de verzekerde het werk te goeder trouw verworven”, aldus Sven De Smet.

Zo klaagde een verzekerde op een dag na waterschade over het totale verlies van een schilderij van een Russische kunstenaar. Hij had een factuur en foto’s verstrekt en het werk voor enkele tienduizenden euro’s verzekerd. De expert had echter twijfels over de authenticiteit van het werk, gezien de lage prijs in vergelijking met de waarde van de kunstenaar. Na onderzoek bleek het werk niet authentiek  te zijn. Het veilinghuis was ook niet in gebreke gebleven, omdat het had aangegeven dat het werk ‘in de stijl van’ was. De verzamelaar had in feite het risico genomen om het te kopen in de hoop dat het een ‘echte’ was en hij een goede zaak zou doen.

Conclusie: een verzekeringspolis biedt geen bescherming tegen een slechte aankoop. Afhankelijk van het land waar een werk wordt gekocht, kan de wetgeving verschillen en kan de gebruikte terminologie een specifieke betekenis hebben. In Frankrijk zijn de te gebruiken termen gereglementeerd om te bepalen of een kunstwerk authentiek is, maar let op, dat is niet noodzakelijkerwijs het geval in België, waar de wetgeving op dit gebied minder streng is.

Let dus goed op de herkomstdocumenten en gedetailleerde beschrijvingen bij uw toekomstige aankopen.

Hoe kunt u uw kunstwerken snel verzekeren?
Met een kopie van de aankoopfactuur en de beschrijving van het kunstwerk kunt u heel snel een ‘allrisk’-verzekering afsluiten bij een verzekeraar die gespecialiseerd is in kunst (alleen wat niet gedekt is, wordt gespecificeerd: bijvoorbeeld geleidelijke schade zoals verkleuring). Via uw makelaar bent u dan vrijwel onmiddellijk verzekerd. U vermijdt ook hoge kosten als de transportverzekering in uw contract is inbegrepen.

Voor klanten die al bij een gespecialiseerde verzekeraar verzekerd zijn, wordt het toevoegen van een kunstwerk in principe automatisch gedekt (dit is het geval bij Verheyen als de waarde van het kunstwerk niet meer dan 25% van het reeds verzekerde totale kapitaal bedraagt). Het werk moet gewoon binnen 90 dagen worden aangegeven om het toe te voegen aan de lijst van gedekte werken (de overeengekomen waarde wordt in het contract vermeld om discussies in geval van schade te voorkomen).

De minimumpremie ligt tussen € 250 en € 300 per jaar. Maar met dat bedrag kunt u bij Verheyen een totale waarde van € 100.000 verzekeren, ongeacht het aantal kunstwerken! Zo kunnen jonge verzamelaars een collectie opbouwen zonder dat hun verzekeringskosten stijgen.